فلسفه در حوزه های علمی کشور غریب است

به گزارش ایکنا، فاطمه شریف فخر، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزش عالی بنت الهدی صدر، 25 مهرماه در نشست علمی «سبت کلام اجتماعی با فلسفه»، گفت: کلام اجتماعی رشته نوپدید در ایران است که تعاریف مختلفی از آن ارائه شده است. تبیین و توضیح آموزه های اعتقادی و دیدگاه دین در مورد مسائل اجتماعی یکی از این تعاریف است.

وی افزود: برخی کلام اخلاقی، سیاسی و تمدنی را در عرض کلام اجتماعی مطرح می کنند ولی همه این ها زیرمجموعه کلام اجتماعی است و سبب می شود تا ظرفیت آموزه های دینی در جامعه توسعه بیابد.

شریف فخر با بیان اینکه اندیشیدن و تعقل در مورد هر چیزی را فلسفه می گویند، اظهار کرد: براین اساس برای هر پدیده انسانی فلسفه وجود دارد که نوع جدید آن فلسفه های مضاف است. فلسفه ورزی هم به دو بخش فلسفه مطلق و مضاف قابل تقسیم است که فلسفه مطلق، بنیاد فکری انسان را تشکیل می دهد و شامل، فلسفه های هستی شناسی، خداشناسی، انسان شناسی و معرفت شناسی است.

عضو هیئت علمی مؤسسه بنت الهدی بیان کرد: اهمیت فلسفه مطلق تا جایی است که انسان اگر به آن توجه نکند، در مسائل کوچکی مانند خوردن هم مبنای درستی نخواهد داشت چه رسد به حوزه باورها و اعتقادات، همچنین فلسفه مضاف به مسائلی مانند فلسفه دین، اخلاق و ... همچنین فلسفه علم دین، سیاست و ... می پردازد.

وی افزود: به تعداد هر پدیده در جهان می تواند فلسفه مضاف وجود داشته باشد؛ فلسفه فوتبال، فلسفه انقلاب، فلسفه صلح و جنگ، فلسفه هوش مصنوعی و ... که رهبری شهید فرمودند غربی ها حتی در زمینه فوتبال هم کتاب فلسفه نوشته اند و این نشانه اهمیت فلسفه در عرصه اجتماعی است. حتی دینداری هم با پشتوانه فلسفه استوارتر می شود زیرا انسان باید نسبت به آغاز و غایت جهان و اهداف آفرینش قانع شود زیرا انسان باید برای فعالیت در هر عرصه اقتصادی و سیاسی و هنری و اجتماعی و ... پاسخ بیابد.

شریف فخر تصریح کرد: در فرهنگ دینی و جامعه این سؤال وجود دارد که با وجود دین چه نیازی به فلسفه است؟ و گفته می شود ما می توانیم هستی شناسی، معرفت شناسی و ... را از دین به دست آوریم. جواب ما آن است که فلسفه در تبیین عقلانی دین نقش مهمی دارد و حتی پذیرش یک دین هم با عقلانیت و فلسفه ممکن است؛ البته تبیین فلسفه برخلاف دین نیست و چون حقیقت یکی بیش نیست، دین و فلسفه حقیقی یک سخن مشترک دارند.

وی تأکید کرد: فلسفه دینی ضمن الهام از دین، موضوعاتی فراتر از کلام دارد؛ روش آن هم صرفاً عقلی و هدف آن تبیین عمیق چیستی و چرایی زندگی است.

شریف فخر گفت: هر قدر فلسفه واقعیات پیشینی و پسینی را گسترده تر ببیند و از دین مایه بگیرد و با تعامل فرهنگ انسانی داشته باشد و قوانین عقلی را رعایت کند، درجه واقع نمایی و واقع بینی فلسفه بیشتر خواهد شد لذا محصول اعتقادی آن برجسته تر است.

استاد مؤسسه آموزش عالی بنت الهدی صدر اظهار کرد: فلسفه در دو جایگاه با کلام اجتماعی رابطه دارد؛ یکی فلسفه کلام اجتماعی و دیگری علم کلام اجتماعی. علم کلام اجتماعی هم در دو شاخه نظری و عملی ایفای نقش می کند و می تواند آموزه های دینی را با نگاه اجتماعی تبیین کند، به کلام و اعتقادات، امتداد اجتماعی بدهد و اعتقادات وارد عرصه زندگی شود.

شریف فخر اظهار کرد: کلام اجتماعی، شرح و اثبات آموزه های اجتماعی اسلام در عرصه محیط زیست و فرهنگ، سیاست و اقتصاد و ... است و به تعبیر دیگر تنظیم رابطه انسان با خود، خدا، دیگران و محیط زیست و طبیعت از موضوعات مهم علم کلام اجتماعی است. ارزش و احترام انسان به جسم، نفس و روان خود در انجام وظایف اجتماعی و رابطه با مردم از جمله این موضوعات است.

وی تأکید کرد: یاد و ذکر جمعی خدا، اخلاص و پرهیز از ریا در انجام وظایف اجتماعی هم از مقولات دیگری است که در فلسفه کلام بیان می شود؛ اقتصاد اجتماعی، تعلیم و تربیت خانوادگی، اقتصاد اجتماعی و همچنین آبادسازی و عمران دنیا، اخلاق و رعایت حقوق موجودات و رعایت سهم آیندگان از دنیا از مقولاتی است که در فلسفه علم کلام اجتماعی مورد بحث قرار دارند.

وی با بیان اینکه همه ناهنجاری ها در جامعه به گزاره های عقلانی نادرست در پشت آن بازگشت دارد، گفت: امروز همه معتقدیم رفتارهای دینی در جامعه در سطح مطلوبی نیست و تلاش ها هم عمدتاً اثربخش نیست و ما معتقدیم علم کلام اجتماعی با پشتوانه فلسفی راهی برای حل مشکلات است، البته این در حالی است که خود فلسفه هم در حوزه های علمی کشور غریب است.

انتهای پیام